We denken dat diplomatie faalt. Maar we kijken verkeerd.

10 april 2026

Bron; ANP

Het bezoek van het koninklijk huis aan president Trump is een hot topic. Maar wat me vooral opvalt, is niet het besluit zelf. Het is hoe snel we denken dat we begrijpen wat er gebeurt.

En juist daar gaat het mis.
En jullie weten inmiddels hoe ik ben; vaak wacht ik even met reageren, voordat meningen en discussies zijn uitgekristalliseerd. Maar hier voel ik dat de discussie totaal de verkeerde kant opgaat. En daarom nog even voor het weekend het perspectief vanuit mijn werk als gedragsanalist en forensisch interviewer.

Voor mij gaat het namelijk niet alleen om de vraag óf het gepast is dat de koning naar Trump gaat, maar vooral hoe we die vraag benaderen.

Vanuit angst. Of vanuit diplomatie.
Wat mij opvalt, is dat er onder die discussie iets fundamentelers speelt. Niet zozeer wát we vinden, maar hóe we tot die conclusie komen. Onlangs raakte ik hierover in discussie met iemand hier op LinkedIn. De stelling: diplomatie richting Trump werkt niet en vormt juist een risico. Een begrijpelijke positie. Maar wat mij daarin opviel, is dat de conclusie al vaststaat, terwijl de onderliggende analyse vaak beperkt blijft tot wat zichtbaar is.

Gedrag. Uitspraken. Publieke momenten. En precies daar begint het probleem.
In mijn werk als adviseur in high-stakes communicatie (juist in situaties waar druk en belangen samenkomen) zie ik hoe snel gedrag verkeerd wordt geïnterpreteerd wanneer context ontbreekt. Want gedrag is geen directe vertaling van intentie of stabiliteit. Het is contextafhankelijk. Situatiegebonden. En sterk beïnvloed door druk, positie en interactie.

Wat we zien, is niet per definitie wat er speelt.
Als je kijkt naar leiders als Poetin, Trump en Zelensky, zie je drie totaal verschillende gedragsprofielen. Poetin opereert vanuit controle, lange termijn en strategische positionering. Trump laat veel impulsiever gedrag zien, met sterke reacties op status, druk en persoonlijke dynamiek.

Daarnaast werd in de eerdere discussie ook een vergelijking gemaakt met de diplomatie bij Hitler, en dat dit ook niet werkte. Dat vond ik interessant. Aan het einde van zijn leven was er sprake van toenemend realiteitsverlies, isolatie en rigiditeit. Er zijn historici en psychiaters die spreken over mogelijke psychische ontregeling of zelfs psychotische kenmerken. Ook rond Trump bestaan dergelijke vermoedens, waaronder frontotemporale problematiek, waarbij bepaalde gedragskenmerken overeenkomen. Dat zijn geen vastgestelde diagnoses, maar wel relevante signalen als je kijkt naar gedrag onder druk en besluitvorming.

Zelensky beweegt zich daar weer anders in, maar laat in bepaalde situaties zien hoe snel iemand onder druk in een emotionele kaping kan schieten, waardoor de regie deels verloren gaat. Dat laatste heb ik eerder uitgebreid geanalyseerd, waarbij je ziet hoe zo’n interactie stap voor stap escaleert: https://www.youtube.com/watch?v=8pyuNb7757s&t=604s

Wat dit laat zien, is dat de vraag niet zozeer is of diplomatie werkt, maar of de gekozen vorm van diplomatie aansluit op het type gedrag waar je mee te maken hebt. Wanneer dat niet zo is, lijkt het alsof diplomatie faalt. Maar in werkelijkheid faalt de aansluiting.

En dat zie ik terug in veel van de huidige reacties. We kijken naar uitkomsten en trekken daar directe conclusies uit. Diplomatie werkt niet. Dus we moeten het anders doen. Maar zonder te begrijpen waarom het niet werkt, blijf je dezelfde fout herhalen in een andere vorm.

Wat me daarnaast opvalt, is hoe weinig ruimte er is voor scenario-denken. Voor het onderzoeken van alternatieven. Voor het expliciet maken van onzekerheid. In plaats daarvan zien we vaak stellige conclusies, gepresenteerd als feitelijke analyse. En precies daar zit voor mij de link met goed bestuur en diplomatie.

Goed bestuur en diplomatie gaan niet alleen over positie innemen. Maar over het vermogen om verschillende scenario’s te overwegen. Om aannames zichtbaar te maken. En om te reflecteren op de eigen analyse.

De vraag is dus niet alleen: is dit diplomatie of angst?
Maar ook: Wat maakt dat we denken dat dit de juiste conclusie is? En wat zien we mogelijk over het hoofd?

Want als we gedrag blijven verwarren met intentie en uitkomst met strategie, dan bouwen we ons oordeel op een onvolledig beeld. En dat heeft gevolgen. Voor besluitvorming. Voor vertrouwen. En uiteindelijk voor de kwaliteit van bestuur en diplomatie.

Mijn hoop is dat we dit gesprek blijven voeren. Niet vanuit zekerheid. Maar vanuit nieuwsgierigheid, en liever nog vanuit oprechte interesse en de wil om gedrag vanuit een ander perspectief te begrijpen.

Juist daar ontstaat ruimte voor betere keuzes